‘’Ματωμένο φεγγάρι’’: Μία ανάμνηση σαν το παλιό καλό κρασί.
19 Μαρτίου 2026
Αρθρογράφος: Ανδριώτη Αφροδίτη
Ήταν 3 Μαρτίου του 2026, όταν το θολό βαθύ πορτοκαλί φεγγάρι εμφανίστηκε στον
ουρανό μου και άρχισε και υψώνεται επιβλητικά. Όλοι θεωρούν, με τα δικά τους μάτια,
γοητευτικές τις εμφανίσεις της Σελήνης. Έτσι άρχισα και εγώ να καταπιάνομαι με το να
βρω περισσότερες πληροφορίες για το συγκεκριμένο μεθυστικό φαινόμενο, που ήταν
ορατό στην Ελλάδα εκείνη τη νύχτα.
Ποια είναι όμως τα μυστικά που κρύβει το ματωμένο, όπως ο λαός ονομάζει, φεγγάρι,
και πώς ερμηνεύεται από τις διάφορες πολιτισμικές κουλτούρες;
Πώς και γιατί προκαλείται το φαινόμενο του ματωμένου φεγγαριού;
Το φεγγάρι, διέρχεται από διάφορες φάσεις, και έτσι αξίζει να σημειωθεί πως το
φαινόμενο κατά το οποίο γίνεται κόκκινο, το λεγόμενο ‘’ματωμένο φεγγάρι’’ ή όπως
επιστημονικά αποδίδεται με τον όρο ‘’ολική σεληνιακή έκλειψη’’, δεν αποτελεί μία
συνηθισμένη σεληνιακή φάση, αλλά μíα σπάνια ευθυγράμμιση της Γης ανάμεσα στον Ήλιο
και τη Σελήνη. Κατά την πλήρη σεληνιακή έκλειψη, το φεγγάρι τοποθετείται στην
εσωτερική σκιά της Γης (umbra). Μέρος του φωτός του Ηλίου διαπερνά τη Γη και φωτίζει
αμυδρώς τη Σελήνη. Η Γη ρίχνει τη σκιά της πάνω στο φεγγάρι ενώ ακολουθεί το
φαινόμενο Rayleigh ή ‘’σκέδαση Rayleigh’’, που εξηγεί πως ο Ήλιος εκπέμπει όλα τα
χρώματα του ουράνιου τόξου, με τα μπλε και ιώδη (βιολετί) χρώματα να έχουν μικρότερα
μήκη κύματος, και το κόκκινο και πορτοκαλί να έχουν μεγαλύτερα. Τα χρώματα με τα
μικρότερα μήκη κύματος, προσκρούουν στα μόρια του οξυγόνου και του αζώτου και διαχέονται λόγω της σκέδασης του φωτός τους, δηλαδή διαπερνούν εύκολα την
ατμόσφαιρα, με αποτέλεσμα ο ουρανός να γίνεται μπλε. Αντίθετα το κόκκινο και
πορτοκαλί, με τα μεγαλύτερα μήκη κύματος, διαπερνούν την ατμόσφαιρα της Γης, σαν να
ξεγλιστρούν από τα σωματίδια της, και έτσι το φως κάμπτεται γύρω από την καμπυλότητα
της Γης και καταλήγει στο φεγγάρι, ενώ τα μικρότερα μήκη κύματος έχουν διασκορπιστεί.
Όση περισσότερη σκόνη ή σύννεφα έχει η Γη στην ατμόσφαιρα της, τόσο πιο κοκκινωπό
είναι το φεγγάρι.
Αν βρισκόμασταν στο φεγγάρι κατά τη διάρκεια μίας πλήρους σεληνιακής έκλειψης, θα
αντικρίζαμε απέναντι μας τη σκοτεινή Γη, με έναν πύρινο δακτύλιο φωτός να την
περιτριγυρίζει, ενώ θα νιώθαμε να μας λούζουν όλα τα ηλιοβασιλεύματα και οι ανατολές
της Γης που θα ήταν σαν να έπεφταν πάνω στο φεγγάρι.
Πόση ώρα διαρκεί το φαινόμενο και που είναι ορατό;
Το φεγγάρι, κατά τη διάρκεια της ολικής του έκλειψης, χρειάζεται μερικές ώρες για να
γίνει κοκκινωπό. Όση περισσότερη σκόνη ή σύννεφα έχει η Γη στην ατμόσφαιρα της, τόσο
πιο κοκκινωπό είναι το φεγγάρι. Το φαινόμενο διαρκεί λίγα λεπτά, και χρειάζεται μονάχα
ένας σκοτεινός ουρανός για να γίνει ορατό, και καθώς η Γη περιστρέφεται αρκετά
γρήγορα, ώστε το φαινόμενο να φτάσει και σε αλλά σημεία του πλανήτη, το ποσοστό που
συναντά το ματωμένο φεγγάρι ξεπερνά το 50% του πληθυσμού.
Συχνότητα εμφάνισης του φαινομένου
Περίπου το 29% των σεληνιακών εκλείψεων αποτελούν ολικές εκλείψεις. Η συχνότητα
τους σημειώνεται στις 2 σεληνιακές εκλείψεις ανά έτος, ενώ ο μέσος όρος για μία ολική
σεληνιακή έκλειψη είναι μικρότερος, καθώς συμβαίνει περίπου 1 φορά κάθε 2.5 χρόνια.
Η τροχιά του φεγγαριού σε σχέση με τη Γη, έχει μία κλίση 5 μοιρών σε σχέση με την
τροχιά της Γης με τον Ήλιο. Η κλίση αυτή αποτελεί και τον λόγο που δεν βλέπουμε ολική
σεληνιακή έκλειψη σε μηνιαία βάση, αλλά περιστασιακά, ήταν η ευθυγράμμιση των
ουράνιων σωμάτων είναι απόλυτη.
Ιστορικές και πολιτισμικές ερμηνείες του φαινομένου
Ιστορικά το ματωμένο φεγγάρι, έχει βρεθεί, όπως είναι εύλογο, σε κατάσταση που
ερμηνεύεται από διάφορες πολιτισμικές κουλτούρες, τόσο πρόγονες όσο και σημερινές.
Μύθοι, λαϊκές παραδόσεις, θρύλοι και θρησκευτικές δεισιδαιμονίες, έχουν κάνει την
εμφάνιση τους για το κοκκινωπό φεγγάρι που δέσποζε στον ουρανό τους. Σημειώνονται
παραδείγματα αρχαίων πολιτισμών που θεωρούσαν ότι η σεληνιακή έκλειψη διέθετε
κακεντρέχεια και κακόβουλη πρόθεση. Οι αρχαίοι Ίνκα πίστευαν πως ένας ισχυρός
Ιαγουάρος, έκανε επίθεση και έτρωγε το φεγγάρι, ενώ θα έφτανε και στη Γη, όπου
προκειμένου οι άνθρωποι να τον αντιμετωπίσουν και να τον διώξουν θα έκαναν θόρυβο με
τα ακόντια και τα σκυλιά τους. Οι αρχαίοι πολιτισμοί συνέδεαν τα γεγονότα που
συντελούνταν στη Γη με τον ουρανό. Αρκετοί άνθρωποι στην Ινδία, θεωρούν πως το
ματωμένο φεγγάρι προξενεί κακή τύχη, και έτσι ακολουθούν το τελετουργικό να
καλύπτουν το φαγητό και το νερό, τα οποία καθαρίζουν, ενώ οι έγκυες γυναίκες δεν
πρέπει να τρώνε ή να εκτελούν τισ οικιακές τους δουλειές για να προστατεύσουν το παιδί
που έρχεται.
Υπάρχουν βέβαια και ερμηνείες που ακολουθούν μία αισιόδοξη νότα. Οι φυλές των
ιθαγενών Αμερικανών Hupa και Luiseño, πίστευαν πως το φεγγάρι είχε πληγώθει και
αρρωστήσει. Οι Luiseño για παράδειγμα, μετά την έκλειψη, έψαλλαν θεραπευτικά
τραγούδια προς το φεγγάρι. Ακόμη, οι ισλαμικοί πολιτισμοί, αντιμετωπίζουν τις εκλείψεις
χωρίς δεισιδαιμονίες, με το Ισλάμ να θεωρεί πως ο Ήλιος και το φεγγάρι αντικατοπτρίζουν
τον βαθύ σεβασμό προς τον Αλλάχ, με την έκλειψη να συνοδεύεται έτσι από ψαλμούς
προσευχών. Με τη διαδικασία αυτή ζητάται συγχώρεση από τον Αλλάχ ενώ ταυτόχρονα,
επιβεβαιώνεται το μεγαλείο Του.
Σε γενικές γραμμές πάντως, οι διάφορες πολιτισμικές ερμηνείες, συνέδεαν το ματωμένο
φεγγάρι με σημάδι αλλαγής, είτε αυτό ήταν αρνητικό είτε θετικό.
Το φαινόμενο της ολικής σεληνιακής έκλειψης, είναι στα σίγουρα ένα τρομερά
θαυμαστό και εντυπωσιακό φαινόμενο όχι μόνο για τον κόσμο της αστροφυσικής, αλλά
και για κάθε θεατή και ερμηνευτή του.
Βιβλιογραφία:
https://science.nasa.gov/moon/eclipses/
- https://www.space.com/what-is-a-blood-moon-when-next-2026
- https://theconversation.com/blood-moon-lunar-eclipse-myths-from-around-the-world-100548
- https://nautil.us/the-many-myths-of-the-blood-moon-1266092